Pochodzenie i historia psa

Prawda na temat pochodzenia i historii psa ginie tak jak wiele innych w mrokach historii. Do tej pory powstaje nierozstrzygnięta kwestia czy pies jest potomkiem wilka szarego, czy psowatych takich jak szakal czy hiena.

Badania archeologiczne wskazują, że już 12000 lat p.n.e człowiek używał psów do polowań, ale czy to człowiek udomowił psa wychowując wilcze szczenięta – czy pies sam się „udomowił” w okresie neolitu kiedy człowiek przeszedł na osiadły tryb życia i zaczął gromadzić resztki pożywienia lub wręcz dokarmiać psy. Osiadły tryb życia sprawił, że psy mogły stale liczyć na łatwe pożywienie i związały się z gatunkiem ludzkim.

Udomowienie psa nie było procesem jednoczasowym – trwało setki lat. W zamian za pożywienie pies dawał ochronę osad ludzkich przed drapieżnikami, udział w polowaniach – tropienia zwierzyny, a przede wszystkim towarzystwo.

Natomiast celowa selektywna hodowla psów rozpoczęła się 5000 do 3000 lat temu. Przykładowo na ceramice pochodzącej z tego okresu z Egiptu można znaleźć namalowane psy przypominające dzisiejsze charty, w scenach z polowań. Psy zaczęto tresować i hodować selektywnie, eliminując z punktu widzenia ówczesnego człowieka osobniki nieprzydatne użytkowo.

Naturalne rasy psów zmieniały się również pod wpływem warunków środowiska – góry czy zimny klimat preferowały psy duże o gęstej dwuwarstwowej sierści, a w warunkach gorącego klimatu lepiej sprawdzały się psy małe, o krótkiej sierści (basen Morza Śródziemnego). Początki takiej selektywnej hodowli sięgają czasu neolitu, gdy ludzie zaczęli zajmować się rolnictwem. I tak np. molosy powstały przez selekcję cech agresywnych, wojowniczych – dla obrony siedzib ludzkich (wiosek). Z kolei psy pasterskie zaganiały zwierzęta hodowlane (krowy, owce) na pastwiskach lub do zagrody. Te zwierzęta, które charakteryzowały się silnym instynktem naganiania wybierane były do hodowli.

Obecnie wszystkie rasy psów zaliczane są do jednego gatunku „Canis familiaris”.

Stopniowo w ślad za wpływem klimatu i wskutek ingerencji człowieka wykształciły się lokalne odmiany np. pasterski pies z gór, czy komondor i Kuwasz z Węgier.

Uważa się, że rasa to grupa psów podobnych pod względem wzrostu, budowy ciała, maści i zachowania.

Termin „rasowy” zaistniał w XIX wieku gdy bogaci właściciele ziemscy zaczęli porównywać cechy swoich psów i izolować je od innych ras dla zachowania „czystości” ich budowy i cech osobniczych.

Ale wiemy również, że już 3000 do 4000 lat temu Rzymianie stosowali systematyczną hodowlę psów pasterskich i myśliwskich.

W tym czasie wyodrębniono 5 pierwszych typów rasowych – molosy, charty, szpice, psy myśliwskie i psy pasterskie.

Molosy rozwinęły się zarówno w Azji (Tybet) jak i Babilonii, Asyrii, Persji i Grecji – wykorzystywano je jako psy walczące w międzyplemiennych bitwach.

Charty – są najstarszym typem psów pracujących wywodzących się z Egiptu. Prawdopodobnie z nich wyhodowano wyżły używane do polowań.

W okresie Średniowiecza gdy ulubioną rozrywką feudałów były polowania – wyhodowano kolejne rasy przydatne do polowań – wilczarze, otterhoundy czy bloodhoundy.

Natomiast pierwszą wystawę psów zorganizowano w 1859 roku w Anglii.

Hodowcy, których wcześniej interesowała tylko użyteczność psów – zaczęli przywiązywać uwagę do wielkości, rodzaju sierści i jej umaszczenia. Zaczęli krzyżować psy spokrewnione, aby uzyskać pożądaną jednolitość w wyglądzie rasy. Takie cechy jak np. łaty czy kropki w ubarwieniu nie występują naturalnie – uzyskano je drogą selektywnej hodowli.

Jedną z „pierwowzorowych” ras są molosy – dały początek kilku nowym rasom – takim jak mastif, bernardyn i bokser. Molosy to największe i najcięższe psy, które już w III w. p.n.e były wykorzystywane jako psy obronne, oraz w czasie wojny jako psy bojowe. Psy te od XIX wieku (kiedy tych praktyk zakazano) były też używane do walk psów, czy walk psów z bykami.

Natomiast pies św. Bernarda powstał wskutek wielokrotnego krzyżowania jako potomek molosa azjatyckiego. Już w XVIII wieku zaczęto go używać jako psa ratownika – wtedy nadano mu nazwę od schroniska na przełęczy św. Bernarda.

Bokser to natomiast niemiecka odmiana linii hodowlanej mastifa między innymi z buldogiem, któremu bokser zawdzięcza swą krótką, cofniętą czaszkę. Boksery słyną z siły i zręczności.

Druga część artykułu dostępna tutaj